Text : Green Gril
ปัญหาอาหารเหลือทิ้ง หรือ Food Waste เป็นหนึ่งในความท้าทายด้านสิ่งแวดล้อมที่ใหญ่ที่สุดของโลก ทุกปีมีอาหารจำนวนมหาศาลถูกทิ้ง ทั้งจากฟาร์ม ซูเปอร์มาร์เก็ต ไปจนถึงครัวในบ้าน ข้อมูลจากองค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ (FAO) ปี 2013 ระบุว่าในแต่ละปีมีขยะจากอาหารมากถึง 1.3 พันล้านตันทั่วโลก หรือ 1 ใน 3 ของการผลิตอาหารทั้งหมด
ในขณะที่หลายธุรกิจพยายามแก้ปัญหานี้ด้วยการจัดการ “ของเหลือ” ที่ปลายทาง แต่บริษัทอาหารจากญี่ปุ่นอย่าง Oisix ra daichi กลับเลือกใช้วิธีที่ต่างออกไป โดยพยายามออกแบบระบบอาหารใหม่ตั้งแต่ต้นทาง เพื่อไม่ให้เกิดของเหลือขึ้นมาเลย
หนึ่งในเครื่องมือสำคัญที่ถูกนำมาใช้ คือ บริการ “Kit Oisix” ชุดปรุงอาหารสำเร็จรูป หรือที่เรียกว่า “Meal Kit” ซึ่งกลายเป็นทั้งสินค้ายอดนิยม และโมเดลธุรกิจที่ช่วยลด Food Waste ไปพร้อมกัน
จากร้านขายอาหารออนไลน์ สู่ Meal Kit ที่เติบโตอย่างรวดเร็ว
เดิมที Oisix ก่อตั้งขึ้นในปี 2000 ในรูปแบบซูเปอร์มาร์เก็ตออนไลน์อาหารเพื่อสุขภาพจากญี่ปุ่น ที่ขายตั้งแต่ผักออร์แกนิก, อาหารแปรรูปที่ใช้สารปรุงแต่งต่ำ โดยทำงานร่วมกับเครือข่ายเกษตรกรหลายพันรายทั่วญี่ปุ่น เพื่อนำผัก ผลไม้ และอาหารที่ปลอดภัยมาส่งตรงถึงผู้บริโภค
แต่เมื่อบริษัทสำรวจพฤติกรรมลูกค้า กลับพบปัญหาสำคัญข้อหนึ่ง นั่นคือ แม้ผู้คนจะซื้อวัตถุดิบไปทำอาหารเอง แต่ก็ยังมีอาหารจำนวนมากถูกทิ้ง เพราะซื้อเยอะเกินไป ใช้ไม่หมด หรือไม่มีเวลาทำอาหาร จนสุดท้ายต้องเหลือทิ้ง
ในปี 2013 บริษัทจึงเปิดตัว Kit Oisix ชุดวัตถุดิบพร้อมสูตรอาหารที่สามารถปรุงเสร็จได้ภายในประมาณ 20 นาทีขึ้นมา โดยวัตถุดิบในกล่องถูกคำนวณปริมาณมาอย่างพอดีสำหรับแต่ละเมนู ทำให้แทบไม่มีเศษอาหารเหลือทิ้ง ในชุด Kit Oisix จะประกอบด้วย อาทิ ผัก ซอส เครื่องปรุง โดยทุกอย่างจะล้างทำความสะอาด หั่น พร้อมปรุงได้ทันทีในเวลารวดเร็ว ผู้ใช้ไม่ต้องซื้อทั้งแพ็กเหมือนซูเปอร์มาร์เก็ต ผล คือ ไม่เหลือวัตถุดิบครึ่งหัว ไม่ต้องทิ้งผักที่เหี่ยวในตู้เย็น
ผลลัพธ์ คือ บริการนี้ได้รับความนิยมอย่างรวดเร็ว ปัจจุบัน Oisix ส่ง Meal Kit สะสมไปแล้วมากกว่า 200 ล้านมื้อ (ข้อมูล ณ สิงหาคม 2024) จนกลายเป็นหนึ่งในธุรกิจสำคัญที่สร้างรายได้ให้บริษัท ที่สำคัญจากการสำรวจความคิดเห็นของผู้ซื้อในปี 2019 ยังพบว่าผู้ใช้งานแต่ละบ้านสามารถลดปริมาณอาหารเหลือทิ้งในครัวเรือนลงได้ถึง 2 ใน 3 เมื่อเทียบกับการทำอาหารแบบปกติ ซึ่งถ้าเป็นการทำอาหารทั่วไปอาจมีวัตถุดิบเหลือทิ้งประมาณ 119 กรัมต่อมื้อ แต่เมื่อใช้ Kit Oisix กลับเหลือทิ้งเพียง 42 กรัมต่อมื้อเท่านั้น
วิธีออกแบบ Meal Kit ของ Oisix
Meal kit หรือชุดอาหารปรุงสำเร็จรูปทั่วไปมักเริ่มจากการคิดสูตรอาหารขึ้นมา จากนั้นจึงจัดหาวัตถุดิบตามสูตร แต่วิธีคิดของ Kit Oisix ทำงานกลับกัน โดยเริ่มจากคำนวณวัตถุดิบที่มีในระบบ จากนั้นจึงค่อยนำมาออกแบบเมนู พูดง่ายๆ คือ การออกแบบเมนูเพื่อใช้วัตถุดิบให้หมด
โดยในทุกๆ สัปดาห์จะมีการวางแผนเมนูล่วงหน้า ทีมพัฒนาเมนูจะออกแบบเมนูใหม่ทุกสัปดาห์กว่า 20 เมนู โดยต้องผ่านเงื่อนไข เช่น
- ทำเสร็จภายใน 20 นาที
- ใช้วัตถุดิบจากซัพพลายเออร์ที่มี
- ปริมาณวัตถุดิบต้องลงตัว เช่น ถ้าใช้ต้นหอม 1 ต้นไม่หมด ทีมงานจะออกแบบเมนูให้ใช้ ½ ต้น และคิดขึ้นมาอีกเมนูเพื่อให้ใช้อีกครึ่งต้นที่เหลือให้หมด เพื่อไม่ให้เกิดเศษวัตถุดิบ
6 วิธีที่ Meal Kit ของ Oisix ช่วยลด Food Waste
1. ออกแบบเมนูจากวัตถุดิบที่มีในระบบ แทนที่จะคิดเมนูก่อนแล้วค่อยหาวัตถุดิบ Oisix ใช้ข้อมูลจากเกษตรกรและซัพพลายเชนเพื่อออกแบบเมนูให้ใช้วัตถุดิบที่มีอยู่ให้คุ้มค่าที่สุด
2. ใช้ Meal Kit เป็นตัวกำจัดวัตถุดิบส่วนเกิน ผักหรือวัตถุดิบที่รูปร่างไม่สวยหรือมีผลผลิตมากในบางฤดูกาล สามารถนำมาใช้ใน Meal Kit หรือสินค้าใหม่ได้ ทำให้ช่วยลดการทิ้งอาหารตั้งแต่ต้นทาง
3. ระบบสมาชิกช่วยให้คาดการณ์ความต้องการได้ ลูกค้าส่วนใหญ่ใช้บริการแบบ Subscription หรือ สมัครสมาชิก ทำให้บริษัทสามารถคาดการณ์ได้ล่วงหน้าว่าจะต้องใช้วัตถุดิบเท่าไร จึงสามารถวางแผนการผลิตกับเกษตรกรได้ ทำให้ช่วยลดการสต็อกเกินจำเป็น ไปจนถึงลดของเหลือในระบบโลจิสติกส์ ทำให้ Food Loss ในกระบวนการกระจายสินค้าเหลือเพียงประมาณ 0.2% ซึ่งถือว่าสามารถต่ำมากในการทำอุตสาหกรรมอาหาร
4. คำนวณปริมาณวัตถุดิบอย่างแม่นยำ วัตถุดิบในแต่ละชุดถูกแบ่ง Portion มาอย่างพอดี ทำให้ผู้บริโภคไม่ต้องซื้อวัตถุดิบเกินความจำเป็น โดยมีให้เลือกจำนวนที่เหมาะสมได้ว่าสำหรับรับประทานกี่คน 2 เสิร์ฟ หรือ 3 เสิร์ฟ
5. ลดของเสียในครัวเรือน Meal Kit ช่วยให้การวางแผนมื้ออาหารง่ายขึ้น ลดปัญหาการซื้อของเกินหรือปล่อยอาหารเสียในตู้เย็น
6. ยิ่งมีลูกค้ามาก การคาดการณ์ยิ่งแม่นยำ เมื่อฐานลูกค้าเพิ่มขึ้น ข้อมูลการบริโภคก็ยิ่งแม่นยำ ทำให้การวางแผนการผลิตและการใช้วัตถุดิบมีประสิทธิภาพมากขึ้น
เมื่อการลดขยะ กลายเป็นโมเดลธุรกิจ
สิ่งที่น่าสนใจของกรณี Oisix คือ การลด Food Waste ไม่ได้เป็นเพียงกิจกรรมด้านสิ่งแวดล้อม แต่ถูกออกแบบให้เป็นส่วนหนึ่งของโมเดลธุรกิจ
โดยหากเปรียบเทียบกับชุด Meal Kit ของหลายแบรนด์ หลายคนอาจตั้งข้อสังเกตว่า ชุด Meal Kit แบรนด์อื่น ก็ใช้แนวคิดทำวัตถุดิบให้พอดีเหมือนกัน แล้วมันแตกต่างยังไง?
ต้องบอกว่าสิ่งที่ทำให้ Kit Oisix ของ Oisix ra daichi แตกต่าง คือ ไม่ได้คิดแค่ “แพ็กวัตถุดิบให้พอดีเมนู” แต่สร้างระบบอาหารทั้งซัพพลายเชนให้ลด Food Waste ตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ
ช่วยให้บริษัทสามารถวางแผนซัพพลายเชนได้แม่นยำขึ้น ลดต้นทุนจากของเสีย และสร้างรายได้จากบริการที่ตอบโจทย์ไลฟ์สไตล์ผู้บริโภคยุคใหม่ จึงไม่ใช่เพียงแค่รูปแบบบริการที่อำนวยความสะดวกให้ผู้บริโภค แต่คือ เครื่องมือจัดการ Food System อย่างมีประสิทธิภาพ เพื่อให้เหลือขยะจากอาหารให้เหลือน้อยที่สุดได้อย่างแท้จริง
หลักคิดสำคัญจาก Oisix จึงไม่ใช่แค่การขายชุดทำอาหาร แต่คือ การแสดงให้เห็นว่า การออกแบบระบบธุรกิจที่ดี อาจเป็นกุญแจสำคัญในการแก้ปัญหาขยะอาหารของโลกได้
www.smethailandclub.com
ศูนย์รวมข้อมูลธุรกิจเอสเอ็มอี
ที่มา : https://en.oisixradaichi.co.jp/story/
https://zenbird.media/oisix-goes-green-with-its-home-delivery-meal-kit/?utm_source=chatgpt.com
