ปี 2569 เป็นอีกปีแห่งการเปลี่ยนผ่านสำคัญของอุตสาหกรรมอาหารทั่วโลก และประเทศไทยเองก็กำลังอยู่ในช่วงขับเคลื่อนเข้าสู่ยุค “อาหารแห่งอนาคต” (Future Food) อย่างเต็มตัว ผู้บริโภคยุคใหม่ให้ความสำคัญกับสุขภาพมากขึ้น สนใจแหล่งที่มาของอาหาร และเปิดรับเทคโนโลยีที่ช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตมากกว่าที่เคย อาหารจึงไม่ใช่เพียงสิ่งที่ตอบโจทย์ความอิ่ม แต่ต้องสะท้อนคุณค่า ความยั่งยืน และนวัตกรรมในทุกขั้นตอน
1. Health & Wellness – สุขภาพนำเทรนด์ อาหารเพื่อสุขภาพ (Functional Food) ยังคงเติบโตต่อเนื่อง โดยเฉพาะอาหารที่ช่วยดูแลระบบลำไส้ (gut health) และภูมิคุ้มกัน (immunity) เช่น โยเกิร์ตที่มีโพรไบโอติก น้ำหมักผลไม้ หรือเครื่องดื่มเสริมไฟเบอร์สูง แนวโน้มของ อาหารพลังงานต่ำ โปรตีนสูง และไขมันต่ำ กลายเป็นมาตรฐานใหม่ในตลาดสุขภาพ นอกจากนี้ โปรตีนจากพืช (Plant-based Protein) ผู้ผลิตพัฒนาเนื้อจากพืชหลากหลายมากยิ่งขึ้น เช่น โปรตีนจากถั่วเหลือง ข้าว หรือเห็ดสายพันธุ์ไทยเป็นวัตถุดิบ เพื่อสร้างรสสัมผัสใกล้เคียงเนื้อจริงและตอบโจทย์กลุ่มผู้บริโภค
2. Flavor & Experience – กินเพื่อประสบการณ์ ในยุคที่ “รสชาติใหม่” คือประสบการณ์ ผู้บริโภคต้องการความตื่นเต้นและความแปลกใหม่ เทรนด์ fusion และรสชาติแบบ umami กลายเป็นแรงบันดาลใจในวงการอาหาร เช่น คาเฟ่ไทยที่สร้างสรรค์เมนู ข้าวกะเพราเต้าหู้ญี่ปุ่นหรือ ลาเต้สมุนไพรไทย ที่นำสมุนไพรพื้นบ้านมาผสมผสานกับเครื่องดื่มตะวันตก รวมไปถึงการเริ่มเห็นการร่วมมือกันระหว่างแบรนด์ที่มีความแตกต่างกันมาก เช่น ไอติม Guss Damn Good กับ ซอส Rosa หรือการใช้ Branding ของตัวเองเพื่อต่อยอด อย่างเช่น ร้านอาหารโอ้กะจู๋ กับ สารการบินการบินไทย ร่วมกันสร้างสินค้าใหม่ที่มีความจำเพาะ แปลกใหม่ และความหลากหลายทางรสชาติมากยิ่งขึ้น ขณะเดียวกัน สแน็กและของหวานก็เน้น texture และความสนุกในการกิน เพื่อสร้างอารมณ์ร่วม มากกว่าความอร่อยเพียงอย่างเดียว
3. Food Safety, Security, Sustainability & Transparency – มั่นคง ปลอดภัย โปร่งใสและใส่ใจโลก ความยั่งยืนกลายเป็นมาตรฐานใหม่ของอุตสาหกรรมอาหาร ผู้บริโภคให้ความสำคัญกับวัตถุดิบท้องถิ่น การลด food waste และบรรจุภัณฑ์ที่ย่อยสลายได้ อีกทั้งยังต้องการรู้ “แหล่งที่มา” ของอาหารผ่านระบบ traceability เช่น การสแกน QR code หรือเทคโนโลยีบล็อกเชน เพื่อสร้างความโปร่งใสและความเชื่อมั่น แบรนด์ไทยหลายรายเริ่มนำแนวทางนี้มาใช้ โดยเฉพาะธุรกิจเกษตรและอาหารส่งออกที่ต้องผ่านมาตรฐานความยั่งยืนระดับสากล รวมถึงในเรื่องของ Carbon Footprint ที่ยังคงต้องอาศัยการติดตามกฎหมายเพิ่มเติม
อาหารกลุ่ม Organic Food ยังเป็นอีกหนึ่ง Challenge ของประเทศไทย จากเทรนด์ผู้บริโภคที่ต้องการตรวจสอบแหล่งที่มาของวัตถุดิบได้ ทำให้กลุ่มผู้บริโภคจากต่างประเทศสนใจกลุ่ม Organic ของไทยมากยิ่งขึ้น แต่ถึงอย่างนั้นการทำ Organic ยังคงมีความเสี่ยงในการลงทุนเพื่อพัฒนา เนื่องจากระบบการขึ้นทะเบียนที่แตกต่างกันไปในแต่ละประเทศ ส่งผลถึงต้นทุนการผลิตที่สูงขึ้น
4. Convenience & Snacking – สะดวกและดีต่อสุขภาพ ชีวิตเมืองที่เร่งรีบผลักดันตลาด Ready-to-eat และ All-day snacking ให้เติบโตต่อเนื่อง อาหารพร้อมรับประทาน เครื่องดื่มพลังงานต่ำ และสแน็กสุขภาพ เช่น บาร์โปรตีนหรือกราโนล่าไร้น้ำตาล กลายเป็นสินค้าที่ตอบโจทย์คนทำงานและผู้บริโภครุ่นใหม่ที่ต้องการความสะดวกโดยไม่ละทิ้งสุขภาพ
5. Food Innovation – นวัตกรรมเปลี่ยนโลกอาหาร ประเทศไทยเริ่มเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุอย่างเต็มตัว ปัจจุบันมีผู้สูงอายุราว 20% ของประชากรไทย การพัฒนาอาหารในกลุ่มสำหรับผู้สูงอายุ จึงเป็นนวัตกรรมใหม่ที่ไทยต้องพัฒนา ในปัจจุบันบริษัทใหญ่อย่าง CP, Betagro เริ่มมีการพัฒนาอาหารสำหรับผู้สูงอายุ โดยอย่าง CPRAM ได้มีการพัฒนาอาหารผู้สูงอายุใน Concept เคี้ยวง่าย กลืนง่าย ได้คุณค่า Low Sodium และ High Protien ในขณะที่ Betagro มีการพัฒนาจากการคิดตามระดับความสามารถในการเคี้ยว เช่น อาหารที่สามารถใช้เหงือกบดกิน หรือ อาหารที่สามารถกลืนได้ทันที
นอกเหนือจากอาหารเพื่อผู้สูงอายุแล้ว ผู้บริโภควัยอื่น ๆ ยังมีพฤติกรรมบริโภคที่เปลี่ยนแปลงไป ยกตัวอย่างเช่น การบริโภคกลุ่มจำพวกแป้ง เช่น ข้าว ขนมปัง กลุ่มผู้ผลิตอาหารอาจต้องมองถึงการทำอย่างไรให้อาหารกลุ่มนี้ดีต่อสุขภาพมากยิ่งขึ้น
6. Trade & Tariffs – โอกาสจากการค้าระหว่างประเทศ ไทยได้ขยายโอกาสทางการค้ากับสหรัฐอเมริกา โดยลดภาษีนำเข้าสินค้าบางรายการลงเหลือ 0% เช่น วัตถุดิบเกษตรบางชนิด รวมถึงข้าวโพดและถั่วเหลือง การใช้กติกา Regional Value Content (RVC) ยังเปิดโอกาสให้ผู้ผลิตไทยใช้วัตถุดิบจากประเทศในภูมิภาคมารวมคำนวณต้นทุน เพื่อให้ได้สิทธิประโยชน์ทางภาษีในตลาดโลก
7. Less Processed Food – กระแส “ยิ่งธรรมชาติ ยิ่งดี” จากกระแสตระหนักรู้เรื่อง Ultra-processed Food ผู้บริโภคหันมาสนใจอาหารที่ผ่านกระบวนการน้อยที่สุด เช่น อาหารต้ม นึ่ง ย่าง หรือ แช่แข็งทันทีหลังเก็บเกี่ยว เน้นคงคุณค่าทางโภชนาการสูงสุดและปลอดสารปรุงแต่ง
8. Religious & Ethical Eating – เทรนด์อาหารตามศาสนา อาหาร เจ มังสวิรัติ ฮาลาล และโคเชอร์ ขยายตัวต่อเนื่อง ทั้งจากความเชื่อทางศาสนาและแนวคิด “กินอย่างมีจริยธรรม” (ethical eating) ประเทศไทยเริ่มเห็นแบรนด์ที่พัฒนาเมนูเฉพาะกลุ่ม เพื่อรองรับผู้บริโภคที่หลากหลายมากขึ้น
ที่มา : สมาคมการค้าอาหารอนาคตไทย
www.smethailandclub.com
ศูนย์รวมข้อมูลธุรกิจเอสเอ็มอี
