​ผีขนน้ำ "แมงหน้างาม" คู่แฝดผีตาโขน

by SME Thailand. 26 เมย. 2018
Share:
เรื่อง/ภาพ    สุดแดนฝั่งโขง




    


     ใกล้ประเพณีบุญเดือนหกเข้ามาทุกที บริเวณลานหน้าวัดโพธิ์ศรี ตำบลนาซ่าว อำเภอเชียงคาน จังหวัดเลย กำลังจะกลับมาคึกคักอีกครั้งด้วยขบวนแห่เหล่าแมงหน้างาม หรือ "ผีขนน้ำ" ที่จัดทำขึ้นทุกปีหลังวันเพ็ญเดือนหก ในช่วงวันแรม 1 – 3 ค่ำ นับเป็นของดีอีกอย่างหนึ่งของอำเภอเชียงคาน นอกเหนือจากถนนคนเดินที่รอให้นักท่องเที่ยวได้ไปสัมผัสสักครั้ง




    


     ประเพณีผีขนน้ำที่ว่านี้เป็นประเพณีการละเล่นพื้นบ้านอย่างหนึ่งที่มีการสืบสานกันมายาวนานของชาวบ้านนาซ่าว ซึ่งสืบเชื้อสายมาจากไทยพวนที่อพยพย้ายถิ่นฐานมาตั้งรกรากยังฝั่งซ้ายของแม่น้ำโขง โดยพิธีกรรมดังกล่าวจัดทำขึ้นเพื่อเป็นการกราบไหว้ระลึกถึงบุญคุณผีบรรพบุรุษหลังจากเสร็จสิ้นภารกิจจากการทำไร่ทำนาแล้วที่บริเวณศาลเจ้าปู่ของหมู่บ้าน โดยแต่เดิมว่ากันว่าจะมีการนำวัว ควาย มาเป็นเครื่องบวงสรวงสังเวย ซึ่งในเวลาต่อมาว่ากันว่าผีเจ้าปู่ได้มีการเข้าทรงผ่านร่างทรง และบอกกล่าวให้ชาวบ้านทำแมงหน้างาม เพื่อเป็นการบูชาตอบแทนบุญคุณวัว ควายที่ถูกนำมาเป็นเครื่องสังเวย จึงเป็นที่มาของการละเล่นดังกล่าว 







     นอกจากนี้ชาวบ้านยังมีความเชื่อด้วยว่า ผีขน คือ วัว ควายที่ตายไปแล้ว แต่วิญญาณยังวนเวียนอยู่รอบหมู่บ้าน เมื่อชาวบ้านไปตักน้ำมาใช้วิญญาณของสัตว์ดังกล่าวก็จะตามเข้ามาในหมู่บ้าน ซึ่งไม่พบตัว เห็นเพียงแต่ขนและได้ยินเสียงกระดึง ในยุคแรกๆ ชาวบ้านจึงพากันเรียกว่าผีขนวัว ผีขนควาย แต่พอต่อมาทุกครั้งที่การละเล่นจบลงฝนมักจะตกลงมา จึงพากันเรียกว่าผีขนน้ำมาจนถึงปัจจุบัน ซึ่งหากจะว่าไปก็คือ หนึ่งในประเพณีการขอฝนของคนอีสาน เพื่อให้ฝนตกต้องตามฤดูกาลนั่นเอง











    การทำหน้ากากผีขนน้ำ จะทำมาจากไม้เนื้ออ่อน เช่น ไม้นุ่น ไม่ตีนเป็ด (พญาสัตบรรณ) ต่างจากผีตาโขนที่ทำจากกาบมะพร้าวและหวดนึ่งข้าวที่ทำจากไม้ไผ่ โดยช่างฝีมือของหมู่บ้านจะทำการนำมาสลักเป็นรูปหน้ากาก วาดลวดลายสีสันต่างๆ ลงไป เช่น ลายบัวเครือ ลายผักแว่น และโดยมากมักทำเป็นรูปหน้าสัตว์ต่างๆ เช่น วัวและควาย ตามที่มาของตำนานเรื่องเล่า







    โดยพิธีกรรมดังกล่าวจะมีขึ้น 3 วัน วันแรกจะเป็นการแห่ดอกไม้ ไปทำพิธีกราบไหว้ผีบรรพบุรุษที่ด้านหน้าศาลเจ้าของหมู่บ้าน ในวันที่สองจะเป็นการจัดขบวนแห่ผีขนน้ำอย่างยิ่งใหญ่ โดยจะแห่เข้ามายังบริเวณลานวัดโพธิ์ศรี วัดประจำหมู่บ้าน รวมถึงการจุดบั้งไฟ ส่วนในวันที่สามจะเป็นการทำบุญตักบาตรร่วมกันของชาวบ้าน เป็นอันเสร็จพิธีในสามวัน







    โดยมากมักจะกระทำกันหลังวันเพ็ญเดือนหก (วันวิสาขบูชา) คือ วันแรม 1 - 3 ค่ำ แต่ปัจจุบันเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวอาจมีการเลื่อนกำหนดเวลาออกไปบ้าง ต้องคอยติดตามในแต่ละปี สำหรับในปีนี้มีการเลื่อนจัดห้เร็วขึ้นตั้งแต่ต้นเดือน โดยกำหนดจัดขึ้นในวันที่  30 เมษายน - 2 พฤษภาคม 2561 โดยวันไฮไลท์ที่มีขบวนแห่ คือ วันที่ 1 พฤษภาคม ณ ลานกีฬา อบต.นาซ่าว และบริเวณวัดโพธิ์ศรี บ้านนาซ่าว ต.นาซ่าว อ.เชียงคาน จ.เลย หากมาจากตัวเมืองเลยจะอยู่ก่อนถึงถนนคนเดินเชียงคานประมาณ 6 -7 กิโลเมตร


     สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ศูนย์วัฒนธรรมบ้านนาซ่าว  โทร. 0 4285 5132



www.smethailandclub.com
ศูนย์รวมข้อมูลธุรกิจเอสเอ็มอี
Share:

Related Articles

​บุญก็มาเงินก็มี! รวม 6 เมนูเจ ทำขายง่าย กำไรงาม

เริ่มต้นกันแล้วสำหรับเทศกาลกินเจปี 2563 ซึ่งตรงกับวันที่ 17 - 25 ตุลาคม แม้ปีนี้บรรยากาศอาจดูเงียบเหงากันไปบ้าง เพื่อพลิกวิกฤตให้เป็นโอกาส และเข้ากั..

by SME Thailand.| 16 ตค. 2020

​ใช้บาดแผลและรอยช้ำ ประสบการณ์คนรุ่นเก่า นำพาเราข้ามวิกฤต โดย วัฒนพงษ์ ตั้งร่ำรวย

ประสบการณ์ของคนรุ่นก่อน มักใช้ได้เสมอ สำหรับคนที่นำมาปรับใช้ให้เข้ากับยุคสมัย อย่างน้อยก็เป็นแนวทางการตัดสินใจได้บ้างว่า อะไรทำได้ อะไรทำไม่ได้ อะไร..

by SME Thailand.| 11 ตค. 2020

​Who Am I ? อย่าให้ใครเป็นเข็มทิศให้เรา โดย ชนรรค์ สมบูรณ์เวชการ

เราทุกคนต้องเคยตั้งคำถามกับตัวเองว่า “เราเกิดมาทำไม” ทางเดินชีวิตตั้งแต่เด็กจนโตทำไมไม่สวยหรูเหมือนคนอื่นที่เราเห็นว่าประสบความสำเร็จ ในเวลานี้เรากำ..

by SME Thailand.| 25 กย. 2020