‘จับจ่ายในท้องถิ่น-กินใกล้บ้าน’ เทรนด์ผู้บริโภคหลังไวรัส โอกาสที่ใช่ของ SME

TEXT : รุจรดา วัฒนาโกศัย





Main Idea


 
  • การหยุดชะงักด้านโลจิสติกส์และความขาดแคลนในช่วงโควิด-19 มีผลกระทบอย่างมากต่อการผลิตและจัดจำหน่ายสินค้าทั้งในและต่างประเทศ จนชั้นวางในซูเปอร์มาร์เก็ตว่างเปล่า ผู้บริโภคจึงหันมาซื้อหาของกินของใช้จากร้านค้าใกล้บ้านแทน
 
  • การผลิตและบริโภคอาหารในท้องถิ่นมีความสำคัญมากกว่าที่เคย ช่วยลดความเสี่ยงของห่วงโซ่อุปทาน ในขณะที่ยังเพิ่มความมั่นคงทางเศรษฐกิจ โภชนาการและสิ่งแวดล้อมให้กับทั้ง 3 ฝ่าย คือ ผู้ผลิต ผู้บริโภค และชุมชน ทั้งยังเป็นโอกาสของผู้ประกอบการ SME ในชุมชนต่างๆ อีกด้วย

 
               
     ในยุคที่การคมนาคมสะดวกสบาย เราได้กินอาหารจากแหล่งวัตถุดิบทั่วประเทศหรือแม้แต่นำเข้าจากต่างประเทศได้ง่ายดาย แต่เมื่อโควิด-19 ระบาด เกิดการหยุดชะงักด้านโลจิสติกส์ส่งผลกระทบต่อการผลิตและจัดจำหน่าย มีการกักตุนสินค้าจนชั้นวางในซูเปอร์มาร์เก็ตว่างเปล่า เราหันกลับมาหาซื้อสินค้าจากตลาดใกล้บ้านหรือร้านเล็กๆ ในชุมชนแทน ผลักดันให้ระบบเศรษฐกิจในชุมชนกลับมาเข้มแข็งเหมือนเช่นในอดีตอีกครั้ง


     ผลการสำรวจของ McKinsey & Company ได้ทำวิจัยกับผู้บริโภคมากกว่า 5,000 รายใน 7 ประเทศของทวีปเอเชีย คือ ออสเตรเลีย จีน อินเดีย อินโดนีเซีย ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ และไทย พบสิ่งที่เหมือนกันอย่างหนึ่งคือผู้บริโภคใส่ใจความปลอดภัยด้านสุขอนามัย และเน้นซื้อสินค้าที่มาจากท้องถิ่นมากกว่าที่เคย


     ในช่วงการระบาดเกิดการเลิกจ้างในหลายๆ อุตสาหกรรม ทำให้คนทำงานจำนวนไม่น้อยตัดสินใจหวนคืนกลับบ้านเกิด จำนวนผู้คนที่อาศัยในชุมชนจึงมีจำนวนเพิ่มมากขึ้น คนกลุ่มนี้พร้อมสนับสนุนและเลือกความสะดวกสบายโดยการจับจ่ายให้กับร้านค้าใกล้บ้าน เงินไหลเวียนเข้าสู่กิจการในท้องถิ่น ส่งต่อเงินไปถึงเกษตรกรผู้ผลิตและครอบครัวได้มากขึ้นอีกด้วย นั่นเองที่ทำให้เป็นการสร้างความมั่นคงทางเศรษฐกิจให้กับชุมชนต่างๆ  มากขึ้น การบริโภคอาหารท้องถิ่นจึงกลายเป็นก้าวย่างใหม่ด้านความมั่นคงทางอาหารของโลกนับจากนี้



 
 
  • ปัจจัยการเลือกซื้อที่เปลี่ยนไป

     ในช่วงเวลาปกติ ปัจจัยการเลือกซื้อสินค้ามักมาจากราคาหรือโปรโมชันส่งเสริมการขาย แต่ในช่วงการระบาดเหตุผลในการเลือกซื้อแตกต่างออกไป จากการสำรวจพบว่าผู้บริโภคชาวญี่ปุ่น 30 เปอร์เซ็นต์ และคนเกาหลีใต้ถึง 50 เปอร์เซ็นต์ซื้อสินค้าโดยพิจารณาว่าสามารถหาซื้อได้ในท้องถิ่นหรือไม่และพร้อมใช้หรือเปล่า คนญี่ปุ่น 30 เปอร์เซ็นต์และคนเกาหลี 70 เปอร์เซ็นต์ลองซื้อสินค้าจากร้านค้าใหม่ๆ ด้วยเหตุผลข้างต้น และจนถึงตอนนี้พวกเขาก็ยังไม่ได้เปลี่ยนกลับไปใช้แบรนด์เดิมหรือซื้อสินค้าจากร้านเดิมก่อนการระบาด



 
 
  • อาหารในท้องถิ่นปลอดภัยและดีต่อสุขภาพมากกว่า

     โควิด-19 ทำให้ผู้บริโภคใส่ใจสุขภาพมากขึ้น พวกเขามุ่งเน้นไปที่การเสริมสร้างภูมิคุ้มกันของร่างกายผ่านการออกกำลังกายและเลือกกินอาหารเพื่อสุขภาพ ดังนั้น เหตุผลหนึ่งที่ผู้บริโภคชอบใจในการซื้ออาหารในท้องถิ่นเป็นเพราะความสดใหม่ พืชผลถูกเก็บเกี่ยวเมื่อสุกพอดีกินในเวลาที่คุณค่าทางโภชนาการเต็มเปี่ยม


     จากผลการศึกษาที่ตีพิมพ์ในวารสารวิทยาศาสตร์การอาหารและโภชนาการนานาชาติปี 2551 พบว่า บรอคโคลีที่นำเข้ามีวิตามินซีเพียงครึ่งหนึ่งของบรอคโคลีที่เก็บเกี่ยวในท้องถิ่น ด้วยเหตุผลที่ว่าเกษตรกรที่ส่งออกมักเก็บเกี่ยวก่อนผลไม้จะสุกเต็มที่เพื่อให้สามารถอยู่รอดได้ระหว่างการขนส่งไปถึงร้านค้าปลายทาง ซึ่งเป็นผลดีสำหรับร้านค้าผู้จำหน่ายแต่ไม่ดีสำหรับผู้บริโภคเท่าไรเพราะได้รับสารอาหารไม่เต็มที่


     นอกจากนี้ในกระบวนการระหว่างห่วงโซ่อุปทาน อาหารที่มีจุดสัมผัสน้อยก็มีความเสี่ยงต่อการปนเปื้อนลดลงด้วย การบริโภคในชุมชนที่ส่งตรงจากเกษตรกรถึงผู้บริโภคหรือผ่านตัวกลางเป็นร้านค้าเพียงแห่งเดียวย่อมปลอดภัยกว่าสินค้าที่เดินทางมาไกล ขณะเดียวกันผู้บริโภคก็ไม่ต้องเดินทางไปไกลเพื่อสินค้าอีกต่อไป



 
 
  • สินค้าชุมชนเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมมากกว่า
               
     ทั้งกระบวนการแปรรูป บรรจุภัณฑ์ หรือการขนส่ง ล้วนมีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมในทุกจุด ยิ่งระยะทางระหว่างผู้ผลิตไปจนถึงผู้บริโภคสั้นแค่ไหนย่อมมีผลกระทบจากคาร์บอนและของเสียน้อยลงเท่านั้น นอกจากนี้การผลิตในท้องถิ่นยังสร้างความรับผิดชอบในหมู่ผู้ผลิตได้มากขึ้น เพราะนั่นคือบ้านและถิ่นที่อยู่ของพวกเขา จึงมีแนวโน้มการมีส่วนร่วมในด้านความรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อมมากกว่า


     จากการสำรวจของ Futerra พบว่าผู้บริโภคในสหรัฐอเมริกาและสหราชอาณาจักรถึง 96 เปอร์เซ็นต์ เชื่อว่าการซื้อสินค้าจากแบรนด์ที่ใส่ใจสิ่งแวดล้อมหรือมีจริยธรรมจะสามารถสร้างความเปลี่ยนแปลงให้เกิดขึ้นกับโลกใบนี้ได้ พวกเขาจึงยอมจ่ายให้กับร้านค้าหรือสินค้าที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม
 
                

               

     จากพฤติกรรมผู้บริโภคที่ว่ามา ถึงเวลาที่ผู้ประกอบการท้องถิ่นจะช่วงชิงตลาดนี้เอาไว้ในมือ อาศัยความเข้าใจความต้องการของคนในชุมชนเป็นอย่างดีหาสินค้าหรือบริการที่ดีมาตอบสนอง และอย่าลืมมองหาเทคโนโลยีเข้ามาบรรเทาความอ่อนแอของระบบการผลิต เช่น เพาะปลูกได้ทุกสภาพอากาศ การลดต้นทุนต่อหน่วย และเสริมความเข้มแข็งโดยเชื่อมผู้บริโภคและผู้ผลิตเข้าด้วยกัน สร้างตลาดที่มีประสิทธิภาพและเป็นธรรมต่อทั้งสองฝ่าย เพื่อดึงลูกค้าให้ยังใช้ซื้อและใช้บริการต่อไปในอนาคต
 
               
     ในวิกฤตไม่ได้มีแต่เรื่องร้ายๆ แม้แต่การเปลี่ยนแปลงของพฤติกรรมผู้บริโภคบางอย่างก็เป็นโอกาสให้ SME ได้เช่นเดียวกับเทรนด์ที่เกิดขึ้นหลังโควิดของผู้คน ลองมองหาโอกาสปรับกลยุทธ์ของตัวเองให้สอดรับและตอบสนองกับพฤติกรรมผู้บริโภคที่เปลี่ยนไปนี้ ไม่แน่ว่าหลังโควิดธุรกิจของคุณอาจจะกลับมาปังอย่างที่คาดไม่ถึงก็ได้นะ
               
 
www.smethailandclub.com
ศูนย์รวมข้อมูลธุรกิจเอสเอ็มอี
 

RECCOMMEND: MARKETING

การตลาดของคนเกาหลี ขายของแบบไหน สะกดให้นักช้อปซื้อของจนเพลินกระเป๋า

เวลาพูดถึงการท่องเที่ยวเกาหลี หลายคนก็จะนึกถึงแสงและความโมเดิร์น นึกถึงย่านช้อปปิ้ง แต่รู้ไหมว่าจริงๆ แล้วคนเกาหลีกลับมีวิธีทำการตลาด ขายสินค้าได้อย่างน่าสนใจเช่นกัน

หายนะทางธุรกิจ บริษัทระดับโลกยังเจ๊ง เมื่อมองตัวเองไม่ออก อาการของ Marketing Myopia

"Marketing Myopia" หรือ การตลาดสายตาสั้น คือ อาการมองตัวเองไม่ออก ซึ่งหลายแบรนด์ธุรกิจเคยตกม้าตายเพราะคำนี้มาแล้ว ยกตัวอย่างเช่น โกดักที่คิดค้นกล้องดิจิทัลไว้ แต่กลับเก็บไว้เฉยๆ เพราะคิดว่าตัวเองอยู่ในธุรกิจผลิตฟิล์ม

ลูกค้า นักออกแบบสินค้าที่ดีที่สุดในโลก เปลี่ยนผู้บริโภคมาเป็นผู้ช่วยทางธุรกิจได้ยังไง

ในขณะที่หลายธุรกิจกำลังหมกหมุ่นว่าจะผลิตสินค้าอะไรดี จริงๆ แล้วพวกเขามีนักออกแบบที่ดีอยู่ใกล้ๆ ตัวตลอดนั่นเอง ซึ่งก็ไม่ใช่ใคร "ลูกค้า" ของพวกเขานั่นเอง