Text : NP.
ในวันที่ทุเรียนถูกยกให้เป็น “ราชาแห่งผลไม้” และกลายเป็นพืชเศรษฐกิจที่สร้างรายได้ให้ไทยทะลุโลก หลายคนอาจไม่รู้ว่า…เบื้องหลังยอดส่งออกที่พุ่งสูงกว่า 488% มี “เปลือกทุเรียนกว่า 146 ล้านกิโลกรัมต่อปี” ที่ถูกทิ้งไว้โดยไร้ค่า และลงเอยด้วยการฝังกลบหรือเผาทำลายจนกลายเป็นปัญหามลพิษเงียบๆ ที่สะสมขึ้นทุกปี
แต่ในสายตาของคนทำงานแฟชั่นหัวใจรักษ์โลกอย่าง ดร.อุษา ประชากุล ดุษฎีบัณฑิตจากคณะศิลปกรรมศาสตร์ จุฬาฯ เปลือกทุเรียนเหล่านี้ไม่ได้เป็นเพียงขยะ แต่มันคือวัตถุดิบชั้นเลิศที่รอการปลุกพลังซ่อนอยู่ และนั่นทำให้กำเนิดนวัตกรรม “สิ่งทอหมุนเวียนจากเศษเหลือทิ้งเปลือกทุเรียน” ครั้งแรกของไทย ที่ทั้งเป็นมิตรต่อโลกและเปี่ยมเสน่ห์แบบภูมิปัญญาไทยแท้ๆ
เส้นทางการวิจัยเริ่มต้นแบบเรียบง่าย จากคำถามว่า “จะจัดการเปลือกทุเรียนอย่างไรให้คุ้มค่าที่สุด?” แต่สิ่งที่ได้กลับไม่ธรรมดา ดร.อุษาใช้เวลา 3 ปีเต็ม ทดลองตั้งแต่การตาก ต้ม อบ จนพบว่าเส้นใยที่ได้ยังคงแข็งกระด้าง ไม่เหมาะกับการใช้งาน ทว่านั่นกลับเป็นจุดเริ่มต้นให้เธอออกเดินทางไปยังจังหวัดจันทบุรี แหล่งทุเรียนชั้นดี ที่ซึ่งเธอเรียนรู้เทคนิคใหม่ นั่นคือการแช่ดองเปลือกในน้ำเปล่าเพื่อรักษาเส้นใยตามธรรมชาติไว้ให้ดีที่สุด
จากเส้นใยสู่ผืนผ้า นี่คือช่วงที่ภูมิปัญญาท้องถิ่นเข้ามามีบทบาทอย่างสวยงาม ชุมชนทอผ้าในท้องถิ่นร่วมกันปั่นด้าย ทอผืนผ้า และทดลองสัดส่วนการผสมเส้นไหมกับเส้นใยทุเรียนในหลากหลายสูตร จนได้ผืนผ้าที่ทั้งระบายอากาศดีกว่าไหมแท้เกือบเท่าตัว และยังต้านแบคทีเรียได้สูงถึง 99.92% เรียกได้ว่าเป็นผ้าที่ “สวย ใส่สบาย และฉลาด” ในเวลาเดียวกัน